ئەکادیمیا.security.krd

← بنەماکانی ئاسایش

ئەو لۆگانەی هەتن، و ئەوانەی دەتەوێت هەڵتگرتبان

30 خولەک

لە هەموو ئەو هێرشانەی ئەم دەستەیە پێداچوونەوەی بۆ کردوون، زانیارییەکان بوونیان هەبوو و کەس نەیدەخوێندنەوە.

ئەمە ڕەخنە لەو کەسانە نییە کە تێیدا بوون. لۆگەکان بە بنەڕەت دروست دەبن، بە قەبارەی گەورە، بە فۆرماتێک کە کەس هەڵینەبژاردووە، و خوێندنەوەیان چوارەم پێشینەی کەسێکە تا ئەو هەفتەیەی دەبێتە تاکە پێشینە. بەڵام ئەمە دەگۆڕێت کە کارەکە بەڕاستی چییە. بەدەگمەن داتات کەمە. سەرنجت کەمە.

لەوەوە دەست پێ بکە کە هەتە، چونکە لەوە زیاترە کە پێتوایە. لۆگی سەلماندنی ناسنامە لەسەر دۆمەین کۆنترۆڵەر یان دابینکەری ناسنامە. تۆماری دانیشتنی فایەرواڵ و VPN. لۆگی دەستڕاگەیشتنی وێب سێرڤەر. لۆگی دەروازەی ئیمەیل. لۆگی داواکاریی DNS، کە نزیکەی کەس هەڵیناگرێت و وەڵامی پرسیاری زیاتر دەداتەوە لە هەموو ئەوانی تر پێکەوە. لۆگی خاڵی کۆتایی، ئەگەر هیچ شتێک دامەزرابێت. کرێی DHCP، کە تاکە شتە دواتر پێت دەڵێت ناونیشانێک کام ئامێری فیزیکی بووە.

ئێستا ئەو ژمارەیەی دەبێت شێوازی بیرکردنەوەت بگۆڕێت. لەو حاڵەتانەی لێرەدا پێداچوونەوەیان بۆ کرا، هێرشبەرانی ڕانسۆموێر نێوان چەند هەفتەیەک لە ناو ژینگەکەدا مانەوە پێش ئەوەی هیچ شتێک کۆد بکرێت. چەند هەفتەیەک. هەموو ئەوەی لەو ماوەیەدا کردیان — ژماردنی بەشەکان، تاقیکردنەوەی ناسنامەکان، ئامادەکردنی ئەرشیفەکان، سەرنەکەوتن لە چوونەژوورەوە بە هەژمارانێک کە بوونیان نییە — دەنگی بەرزە، ئەگەر کەسێک گوێی لێبێت.

ماوەی مانەوەی درێژ، ئەگەر بە دروستی تێبگەیت، هەواڵێکی باشە. واتای ئەوەیە کە دەکرا هێرشەکە ڕابگیرێت. واتای ئەوەیە مانگێک بەڵگە بەرهەم هات پێش زیانەکە، و ئەنجامەکە نەک بەو بۆشاییەی ڕێگای پێدان بێنە ژوورەوە، بەڵکو بەوە دیاری کرا کە کەس سەیری نەکرد.

بۆیە لانیکەم سێ شت هەڵبگرە، و لە شوێنێکدا هەڵیانبگرە کە هێرشبەر نەتوانێت دەستکارییان بکات. ڕووداوەکانی سەلماندنی ناسنامە، چونکە ئەو ساتە پیشان دەدەن کە ئاسایی دەبێتە نائاسایی. داواکارییەکانی DNS، چونکە مالوێر دەبێت شتێک ڕیزۆڵڤ بکات. و ترافیکی دەرچووی ڕایەڵە، چونکە دەرهێنانی داتا ئەو شتەیە کە هێرشبەر ناتوانێت نەیکات.

نەوەد ڕۆژ کەمترین ماوەی ڕەوایە بۆ هەڵگرتن. زۆربەی هێرشەکان زۆر دوای دەستپێکردنیان دەدۆزرێنەوە، و لۆگێک کە سڕابێتەوە وەک لۆگێکە کە هەرگیز کۆت نەکردبێتەوە.

یەک خووی بەنرخ کە لە ئێستاوە دروستی بکەیت: هەفتەی جارێک، یەک هەژمار هەڵبژێرە و هەموو ئەوە بخوێنەوە کە کردوویەتی. بەدوای هیچ شتێکی دیاریکراودا مەگەڕێ. فێری ئەوە دەبیت کە ئاسایی چۆنە، کە تاکە ڕێگایە بۆ ئەوەی هەرگیز نائاسایی بەدی بکەیت.

وەرگیراوە لە: Written for this course. The dwell-time point is general to publicly reported ransomware cases, not measured here — this desk reads public feeds and does no incident response. · CC BY-SA 4.0

خۆت تاقی بکەرەوە

2

چوونەژوورەوە بۆ ئەوەی وەڵامەکانت هەڵسەنگێندرێن و پێشکەوتنەکەت پاشەکەوت بکرێت.

1

هێرشبەران بەگشتی چەند هەفتەیەک لە ژینگەکەدان پێش ئەوەی ڕانسۆموێر جێبەجێ بکرێت. ئەمە چی بە پارێزەر دەڵێت؟

2

کام سێ سەرچاوەی لۆگ دەبێت یەکەم هەڵبگیرێن، لە شوێنێک کە هێرشبەر نەتوانێت دەستکاری بکات؟